Open brief van een zoon: geestelijke gezondheidszorg begint met empathie

Open brief van Laurens

In februari pleegde mijn vader zelfmoord”, schrijft Laurens (23). “Deze open brief is geen wraak voor bijna 25 jaar vruchteloze begeleiding in de geestelijke gezondheidszorg, maar wel een oproep voor meer empathie.”

Het telefoontje waar ik meer dan twintig jaar voor gevreesd had, kwam er op een bewolkte vrijdag in februari. “Je vader is overleden”, klonk het. Nog voor het woord zelfmoord uitgesproken werd, wist ik dat hij geen natuurlijke dood gestorven was. Gedurende mijn hele jeugd heb ik mijn vader van de ene zelfmoordpoging in de andere zien rollen. Ik herinner me nog altijd hoe ik hem als kleine jongen meerdere keren probeerde te overtuigen om niet in de wagen te springen en zich van een brug te storten of hoe ik hem na een overdosis antidepressiva in het ziekenhuis bezocht.

Onze band was de laatste vijf jaar helemaal in het slop geraakt. Nadat hij van mijn moeder gescheiden was en onze nieuwe woning in brand gestoken had, hadden we contact via een bemiddelingsdienst. Vanop een afstand zag ik hoe hij, ondanks begeleiding, er niet in slaagde om uit zijn vicieuze cirkel te geraken. Hij bleef met gemoedswisselingen kampen en kon niet van zijn antidepressiva loskomen. Bovendien was hij niet in staat om een nieuw leven op te bouwen. Zijn vriendenkring beperkte zich dan ook tot andere psychiatrische patiënten die hij tegenkwam.

Rem op antidepressiva

Mijn vader had geen zware psychische aandoening zoals schizofrenie. 25 jaar lang is hij van de ene psycholoog naar de andere psychiater gestuurd om zijn geestelijke problemen in kaart te brengen. Hij werd zowel met een bipolaire, als obsessief-compulsieve stoornis gediagnostiseerd. Volgens de meest recente onderzoeken had hij een lichte vorm van het aspergersyndroom. Mag ik het frustrerend vinden dat hij zo dikwijls een verschillende stempel kreeg? Vaak heb ik me afgevraagd of het etiket wel zo relevant was. Was hij niet gewoon mijn vader in plaats van een geestelijk gestoorde?

Ik stond er keer op keer van te kijken hoe antidepressiva de enige uitweg leken te bieden. Ik zag hoe bepaalde psychiaters gemakshalve geneesmiddelen voorschreven om mijn vader lam te leggen. Het klinkt hard, maar daar komt het wel op neer. De antidepressiva maakten van hem een verslaafde junkie die zonder medicatie in paniek sloeg. De afhankelijkheid stortte hem nog dieper in de dieperik. Er stond geen enkele rem op: hij kon heel eenvoudig bij verschillende dokters langsgaan om nieuwe voorschriften te krijgen. Onze kasten thuis puilden uit van de antidepressiva. Wat mij betreft, moet er dringend een databank komen waar alle gekochte medicatie geregistreerd staat. Antidepressiva werken zoals drugs. Mijn vader is als een verslaafde helemaal ten onder gegaan.

En ons gezin zat mee in de zinkende boot. Mijn moeder heeft dubbel zo hard moeten werken om de taken van mijn aanwezige afwezige vader op te vangen. Ze heeft voor mij haar volledige sociale leven opgeofferd. Mijn vader was fysiek dan wel aanwezig, maar mentaal bewoog hij zich door de verdovende antidepressiva bijna voortdurend als een zombie door het leven. Ik heb zelden met mijn vader voetbal in de tuin gespeeld. Ik speelde in de plaats tegen mijn denkbeeldige tegenstanders.

Bureaucratie verstikt empathie

Zorgeloos was ik nooit. Thuis moest ik dikwijls voor mijn vader inspringen. Ik werd heel snel volwassen. Ik had geen tijd om te puberen, om mijn eigen sociale leven uit te bouwen. Wat moest ik tegen mijn vrienden vertellen? Dat mijn vader voor de zoveelste keer in het ziekenhuis lag? Voor de buitenwereld hadden we een gelukkig gezinsleventje. Schone schijn was het. Ik ben een goede acteur geworden. Nooit heeft een psycholoog aandacht voor mij noch voor mijn moeder gehad. Hadden wij dan geen last om te dragen? Moesten wij de klappen dan maar alleen zien te verwerken?

Ik zoek geen schuldige. Ik verkondig ook niet dé waarheid. Ik weet enkel wat ik gezien en ervaren heb. De dood van mijn vader drukte mij nogmaals met de neus op de feiten: de bureaucratie verstikt de empathie in de geestelijke gezondheidszorg. Een gesprek buiten de werkuren? Onmogelijk. Een luisterend oor? Teken maar gewoon die papieren. Een troostende knuffel? Hebben we geen tijd voor. Het zijn nochtans die kleine signalen die voor de naasten zo belangrijk zijn.

Want als er iemand uit het oog verloren wordt, dan is het wel de directe familie. Ik heb het geluk dat ik op een fantastische mama kon rekenen om me door de moeilijke periodes heen te slaan en te blijven studeren. Andere kinderen wiens stem in de media niet te horen is, hebben het veel moeilijker om niet in die destructieve spiraal meegesleurd te worden. Geestelijke problemen hebben een enorme impact op het gezinsleven en de persoonlijke ontwikkeling van iedereen in het gezin.

De kracht van medeleven

Ik ben ervan overtuigd dat eenvoudige empathie een erg groot deel van de last wegneemt. Aandacht is helend. Ik ben zelf pas laat over mijn echte gezinssituatie beginnen te praten. Enkel toen een goede vriendin mij dat luisterend oor bood, is mijn persoonlijke verwerkingsproces op gang gekomen. Zolang geestelijke problemen in het taboehokje gestopt worden, is er geen gesprek mogelijk. En het is net zo belangrijk om het signaal te krijgen dat je niet anders bent. Dat je evengoed een mooi leven kunt uitbouwen, ondank het verdriet thuis.

Ik wil de geneeskunde niet in twijfel trekken. Ik wil zorgverleners niet met de vinger wijzen. Ik wil geen grote revolutie. Er zijn heel wat politieke, institutionele en financiële beperkingen om de geestelijke gezondheidszorg te hervormen. Toch kan het volgens mij anders. Ik vraag enkel wat begrip en empathie. Doorbreek het taboe en geef ruimte om muizenissen in het hoofd bespreekbaar te maken. Ik geloof in de kracht van medeleven. Want vergeten we alsjeblieft niet dat het om mensen zoals jij en ik gaat?

© 2017 – StampMedia – Laurens Soenen

Wie vragen heeft over zelfdoding, kan terecht op het gratis nummer 1813 en www.zelfmoord1813.be

===

Dit artikel werd gepubliceerd door Knack – online op 07/04/2017
Dit artikel werd gepubliceerd door Newsmonkey.be op 07/04/2017
Dit artikel werd gepubliceerd door Opiniestukken.be op 11/04/2017
Dit artikel werd gepubliceerd door Mirari op 13/04/2017

22 reacties op dit artikelReageer
  1. Helaas een heel herkenbaar verhaal.
    Wat een moed om dit op te schrijven! Een hoe!!
    We zijn met het bio-medisch model de verkeerde weg ingeslagen.
    Van medicalisering vlt geen heil te verwachten.

    Laurens, hou moed en blijf zoeken, want dan zul je vinden…

    Met vriendelijke groet,

    Hans van Eeken.

    Ervaringswerker, kwartiermaker, zelfhulp-facilitator, aandenker, waarnemer, ruimtemaker en eigenheimer.

    Werkzaam binnen welzijn & psychiatrie

    • Dankjewel, Hans! In veel gevallen lost medicatie inderdaad niets op. Er is volgens mij echt een andere aanpak mogelijk.

    • Chapeau moeder en zoon!
      Krachtig en mooi dat je een lans breekt met dit schrijven voor anderen in dezelfde situatie.
      Ook bij mij en mijn gezin is dit drama erg dichtbij geweest.

  2. Je openheid is moedig! Sterkte voor jou en je moeder.

    • Bedankt voor je berichtje, Joke!

  3. Tranen van ontroering en verschillende gevoelens. Wat een respect voor jou jongeman, geweldige zoon. Je hebt me diep geraakt en als je nog niet samenwerkt met samen sterk zonder stigma zou ik je daar als een welkome aanvulling willen omarmen. Je openhartigheid is iets om dankbaar voor te zijn. En met name de boodschap dat aandacht voor de naasten zo belangrijk is raken me behoorlijk. Uit eigen ervaring weet ik dat is ontzettend belangrijk is.
    Ik wens je heel veel sterkte met dit verdrietig verlies en verwerkingsproei.

    • Dankjewel, Miriam! Stuur me gerust een berichtje. Ik ben altijd bereid om mee te helpen denken.

  4. Herkenbaar verhaal. Mijn moeder deed hetzelfde. Ik was pas 10 toen.
    De littekens draag je mee de rest van je leven.
    Het was niet alleen dat. Doordat ze zo ziek was lag mijn opvoeding en die van de rest van het gezin in vele handen.
    Alles behalve goed voor een kind.
    Na gezinsverzorgsters kwamen er huishoudsters die soms ook zomaar ineens verdwenen waren! Mijn Vader hertrouwde met een vrouw die precies hetzelfde deed.
    Hoorde later van een psychiater dat dat vaker gebeurd. Hij wilde zijn * fout* goed maken bij een andere vrouw.
    Is niet gelukt. Ook zei kwam niet natuurlijk om het leven.
    Ik was toen 23 jaar.
    Het was eerlijk gezegd een opluchting. Werd gek van de spanning, ook ziekenhuis in en uit! De wonden blijven en bij tijd en wijlen heb ik daar flink last van!
    Niet zozeer het feit als wel de vorm in een andere context. Denk dat je dat herkent.
    Wens je heel veel sterkte en toch ook fijne dingen op je pad.
    Liefs Wilhelmina

  5. Compliment voor je open en zorgvuldige brief. Je bent zo dicht bij jezelf gebleven en hebt daarmee zo krachtig neergezet hoe het is. Ik wens je alle goeds.

  6. Tot mijn enorme verdriet moet ik beamen wat je schrijft. Ben onder de indruk van je wijsheid en menselijkheid. een klein beetje daarvan zou ik graag terugzien bij de mensen die in de psychiatrie werken.Al was t maar een beetje zoals je schrijft.Ook ik geloof heilig in de kracht van aandacht en empathie.Echter geloof ik wel dat er andere mogelijkheden te over zijn en dat de knuppel in het hoenderhok zou moeten en de farmaceutische industrie minder invloed moet krijgen.Mogelijk heb je gehoord welke veranderingen in Noorwegen gaande zijn in de psychiatrie.Het kan wel anders maar de gevestigde orde is een enorm obstakel wat moeilijk uit de weg te ruimen is.Ik ben blij dat je gehoord word,alhoewel het misschien beter geweest was eerder gehoord te worden?Een stevige omarming!Met veel respect,
    Gertrude; de moeder van Daniel(overleden op 23 januari,28 jaar)

  7. Allereerst wens ik je heel veel sterkte met het verlies van je vader.
    ik ben zelf een patiënt met bipolaire stoornis en ben nu bezig met afbouwen van antidepressiva omdat met zegt dat ik daardoor de laatste 7 jaar steeds manisch wordt maar er wordt beweerd dat antidepressiva NIET verslavend zijn maar ik heb wel last van het afbouwen nu.

  8. Herkenbaar helaas. Ik werd zelf ook 18 jaar heen en weer geslingerd in de psychiatrie. Gelukkig gaf ik het niet op, al was ik regelmatig depressief en vaak ook overmoedig. Na jaren vond ik therapie die nauwelijks vergoed werd en niet werd overgenomen door de psychiatrie. Toch vond ik stap voor stap mijn herstel en vernietigde mijn dossier. Mijn diagnose werd bepaald door de symptomen, de oorzaak bleef onbehandeld binnen de psychiatrie.

  9. Beste Laurens, heel moedig van je om deze brief te posten en je kwetsbaarheid te tonen en hierdoor hopelijk deze problematiek wat meer onder de aandacht te brengen. Er is zoveel verborgen direct en indirect psychisch leed en het is nodig dat er meer openheid en inderdaad empathie komt in onze samenleving. Ook ik verloor helaas mijn moeder op jonge leeftijd aan zelfdoding. Ook zij werd platgelegd met antidepressiva met een fataal einde. Ik ben ervan overtuigd dat met de juiste aanpak (niet enkel de anti-depressiva, maar ook gesprekstherapie etc), een écht luisterend oor, empathie in haar omgeving en warme steun het nooit zover was gekomen. En ja ook ik draag de littekens van wat met mijn moeder gebeurde. Maar net zoals jij probeer ook ik tot constructieve revanche te komen door allerhande kleine daden. Veel sterkte nog voor jou & je moeder!

  10. Waarde Jos, dank voor je inzicht. Ik heb een boek dat jouw besef dat er een andere weg is ondersteunt. En dat wil ik je sturen. Kun je contact maken via www ncgc.nl? Jan Carel van Dorp

  11. Hoi Laurens,

    Bedankt dat je je verhaal deelt en de GGZ hiermee een spiegel voorhoudt. Begrip en empathie hoort de basis te zijn, helemaal mee eens!

    Groet Joost Walraven (Klinisch psycholoog)

  12. Ik vind jouw getuigenis héél moedig.
    En hoop dat onze beleidsmakers dit ter harte gaan nemen.
    Wens jou en je familie veel sterkte toe.

  13. Beste Laurens

    Wat een indringend verhaal en helaas herkenbaar. Voor jou als zoon is het helemaal vreselijk je vader zo hebben te zien lijden. Geweldig dat je moeder er voor je was.
    Het gaat zeker om empathie, en echte aandacht. Niet de diagnose maar juist het verhaal van iemand zelf! Warmte en liefdevolle aandacht zijn helend. Dat geldt voor iedereen.
    Ik hoop dat je met dit verhaal veel aandacht krijgt en er echt wat gaat veranderen. Belangrijker is dat jij en je familie dit een plek kan geven.
    Ik wens je heel veel sterkte!

    Groet Ursula
    Ervaringsdeskundige

  14. beste Laurens,
    Psychiatrie mag je best in twijfel trekken…het bestaat net 40 jaar…begin jaren 70 begonnen ze er meer aandacht aan te schenken dus heel jonge wetenschap. Ik heb 42 jaar in psychiatrie en verslavingszorg gewerkt en al die etiketjes…daar word je gek van schizo…borderline….depressie allemaal onzin…het zijn handvaten waar de zorgverzekering waarde aan hecht…..men zou beter waarde kunnen hechten aan zieke mensen en niet aan die etiketjes…..maar ja de zorgverzekeraar moet handvaten hebben om geld te besparen. De laatse 20 jaar heb ik gewerkt met een psychiater die het alleen maar had over STRESS in vele vormen en met vele oorzaken….dat werkte wel maar ook soms een zoektocht van jaren samenn met patient….een mens is nu eenmaal een heel ingewikkeld wezen. Ook voor ons is depressie als het zo noemt wel heel moeilijk te bergijpen. Ik begon het beetje te begrijpen toen een patient tegen mij zei….Ik wil nooit meer in depressie geraken……”Met mijn neus tussen mijn schoenen en alles zwart om mij heen'” Ook bij hem hadden pillen niet geholpen….praten over stress wel en praten over zoeken hoe je die stress verlaagd..dat lukte door dat praten en later ontdekte hij dat ongeveer 4 halve liters bier hem vrolijker stemden…ok dan spreek je misschien van verslaving…maar als het helpt om toch beetje te kunnen leven en niet angstig te hoeven zijn voor een nieuwe hel….waarom dan niet?

  15. Vorser met jou Laurens
    Om
    Gewoon jouw vader
    Gewoon diens of diens partner kind ouder
    Gewoon allereerst iemand
    Beter dan voor een levenslange legale drugsverslaving bestemd

    Omdat elke mens puur het fijnst is
    Omdat deze wereld goed genoeg kan geequipeerd zijn
    om mekaar gewoon warm en veilig te omringen
    of vrij te laten in zijn haar expressie , hoe bijzonder ook voor een ander
    Omdat de natuur ook schatten bergt die remediëren.
    Omdat we voor iedereen op genezing ten diepste mogen hopen

  16. Sterkte Laurens. Moedig van je, deze brief. Ik ben het volledig met je eens. Psychische hulpverlening begint met empathie, je verhaal vertellen, een luisterend oor, begrip, de tijd nemen, aandacht, vertrouwen, je veilig voelen, er mogen zijn en in verbinding staan met je therapeut. En niet met dozen vol antidepressiva.

  17. Wauw Laurens, wat een prachtige brief die mij enorm raakt en wat verdrietig dat dit jou, je moeder en vader is overkomen. Ik ben het roerend met je eens wat betreft de verstikkende werking van medicatie en de veel te grote plaats die dit inneemt in de gezondheidszorg, Hopelijk gaat empathie, mededogen, medemenselijkheid deze plek innemen. En vooral ook veel vragen stellen. Zeker ook aan de omgeving. Jouw brief inspireert mij om nog beter op te letten en nog meer liefde aan te boren om te luisteren met mijn hart en ziel. Hopelijk gaat de plek van de bureaucratie veel kleiner worden en die van het vertrouwen veel grote. Dat kan de kracht van de toekomst zijn. Ik wens je veel liefde en begrip.
    Nicoline ervaringsdeskundige

  18. Moedig,erg triest verhaal! Heel veel sterkte , Laurens voor jou en je moeder…wat moet zij sterk zijn…dat zij je zo goed begeleid heeft! En zo fijn dat je ook n luisterend oor vond bij een vriendin..
    ..ik heb ook al jaren het idee dat diagnoses plakken en volstoppen met pillen desastreuze acties zijn van psychiaters…die wel zouden willen helpen…maar absoluut NIET goed toegerust zijn hiervoor….en ook slaafs achter op geld beluste farmaceuten aanlopen…
    Simpele liefde en aandacht doen wonderen…
    En proberen de diepere oorzaken van depressies te vinden ook…
    Het ligt vaak in de vroege kindertijd verborgen…
    Als je de oorzaak weet…kun je zelf beter eigen keuzes maken om je leven anders in te richten en anders te gaan denken en voelen..
    Bij mij zorgde het voor verlichting…
    Ik wens jou een blij, verlost leven verder toe!!

Reactie posten

Gelieve je naam in te vullen

Naam is vereist

Gelieve een geldige e-mail in te vullen

E-mail is vereist

Gelieve een reactie in te vullen

Over StampMedia

StampMedia is het eerste persagentschap in Vlaanderen - erkend als ‘algemeen nieuwsmedium’ door de Vlaamse Vereniging van Journalisten - dat een stem geeft aan alle jongeren in de media.
En dat niet alleen. StampMedia wil de berichtgeving over jongeren corrigeren en hen vooral zelf aan het woord laten. Zeker daar waar hun mening van belang is en weinig gehoor vindt in de mainstream kanalen.
Kortom: StampMedia is een persagentschap door jongeren met nieuws voor iedereen die het wil horen.
Daarom zijn we op zoek naar jongeren van allerlei slag, allerlei afkomst, allerlei overtuigingen en graag tussen zestien en zesentwintig jaar om mee te werken binnen dit unieke persagentschap.

Twitter

  • 24 april 2017 @ 13:08

    Zit de toekomst van jeugdhuizen nog aan de toog? https://t.co/N5JxNuFnwY https://t.co/vRREoVMvxq

  • 24 april 2017 @ 08:01

    Jullie hebben nog één week! Gewoon doen! https://t.co/egKVwH31Qq

  • 21 april 2017 @ 11:34

    "We willen de opbrengst teruggeven aan zij die minder of geen kansen krijgen om geschoold te worden” #beiaardcantus https://t.co/HBFB09QHel

  • 20 april 2017 @ 21:13

    RT @msillis: Tip voor jong (#journalistiek) talent dat klaar is de wereld te veroveren: een workshop freelance @StampMedia: https://t.co/GQ…

  • 20 april 2017 @ 09:01

    Je zag de riders van @Deliveroo_Be ongetwijfeld ook al. Benieuwd hoe dat eraan toegaat? Volg @FrateurCharline &… https://t.co/fnaJkamE2h

  • StampMedia © 2017 - alle rechten voorbehouden

    StampMedia wordt betoelaagd door

    de Vlaamse Gemeenschap, Stad Antwerpen en Stad Genk