Soms kan één moment alles veranderen. Zonder waarschuwing, zonder voorbereiding. Op haar zestiende kreeg Jana Van Nieuwenborgh te horen dat ze een trombose in de hersenen had. Dat moment veranderde haar leven voorgoed.
Als je zestien bent, hoor je je druk te maken om school en om het afspreken met vrienden, om de tijd van je leven te hebben. In plaats daarvan lag ik in een ziekenhuisbed, aangesloten aan machines, terwijl mijn ouders tegenover een arts zaten die hun vertelde dat ik een trombose in mijn hersenen had.
Allesbehalve een sprookje
Het begon onschuldig. Gewoon overgeven, zoiets wat al snel wordt afgedaan als een buikgriepje. Maar plots was het niet meer zo onschuldig. Toen ze niets verkeerds konden vinden in mijn maag, stelde een verpleegkundige een MRI-scan voor. Eén onderzoek later hadden we eindelijk een diagnose: het ‘Sleeping Beauty-effect’. Het klinkt als een sprookje. Dat was het allesbehalve.
Het ‘Sleeping Beauty-effect’ is een metafoor voor een situatie waarin je leven tijdelijk stilgezet wordt door een ernstige ziekte of aandoening. Het beschrijft hoe je tijdelijk je oude leven en je oude zelf verliest, omdat je lichaam of geest niet meer volledig meewerkt. Net zoals Doornroosje moet ontwaken uit haar slaap, moet iemand die dit meemaakt zichzelf en zijn of haar leven opnieuw ontdekken. Bij mij werd het veroorzaakt door een trombose. Door bloedklonters in mijn hersenen geraakte de ‘slechte zuurstof’ niet uit mijn hersenen waardoor ik erg moe werd. Ik sliep bijna de hele dag door.
Ik weet nog dat ik moest lachen toen de arts uitlegde wat er met me aan de hand was, zonder echt te begrijpen hoe ernstig het eigenlijk was. Maar het besef drong langzaam door. Test na test, vraag na vraag. Ze moesten er zeker van zijn dat ik geen vaardigheden zou verliezen door die trombose.
“Op je zestiende is sociaal isolement een zwaar medicijn”
Omdat het nog coronacrisis was, voelde ik me afgesloten van mijn oude leven. Alleen mijn ouders mochten op bezoek komen en bellen met vrienden en familie ging moeilijk, mijn telefoon bezorgde me snel hoofdpijn.
Na twee weken in het ziekenhuis mocht ik eindelijk naar huis, maar een ‘normaal leven’ ging niet met me mee. Ik was te moe om naar school te gaan, te moe om het huis te verlaten, te moe om de persoon te zijn die ik me herinnerde te zijn. Op je zestiende is isolatie een zwaar medicijn.
Verlies van identiteit
Het moeilijkste was niet alleen de lichamelijke uitputting. Het was de identiteitscrisis die daarop volgde. Mijn oude plannen leken plots het leven van iemand anders, en alles wat mij restte was de vraag: 'wie ben ik nu?'
Dingen als deze kunnen in een oogwenk gebeuren, zonder waarschuwing, en je wereld volledig op zijn kop zetten. Je verliest niet alleen energie, je verliest versies van jezelf. De danser. De ambitieuze student. De zorgeloze tiener. Dat zijn delen van mijn identiteit die ik dacht verloren te zijn.
“Het leven stopt niet als je identiteit wordt afgenomen. Het vormt zich opnieuw en er ontstaan nieuwe versies”
Maar ik heb geleerd dat het leven niet stopt wanneer die identiteiten worden afgenomen. Het vormt zich opnieuw en er ontstaan nieuwe versies. De vraag ‘wie ben ik nu?’ wordt niet in één keer beantwoord. Het kost weken, zelfs jaren, en ik weet nog steeds niet of ik mezelf écht heb teruggevonden.
Het ‘Sleeping Beauty-effect’ is geen sprookje. Er is geen prins die me wakker kust met een happy end. Wat er wél is, is de stillere magie van volhouden, van leren leven met een brein dat niet meer volledig meewerkt, en van nieuwe manieren vinden om je plek te vinden in een wereld die zelden voor je vertraagt.
Maar misschien is dat op zichzelf een soort happy end. Geen terugkeer naar wat was, maar het begin van wat nog kan zijn; een leven dat nog steeds vol mogelijkheden zit. Want we hebben allemaal twee levens, en het tweede leven begint pas wanneer we beseffen dat we er maar één hebben.
De reeks 'Nieuw Leven' vertelt verhalen van mensen bij wie het leven plots een andere richting insloeg. Door ziekte, een ongeval of een beperking werden vanzelfsprekende dingen onzeker en moest een nieuwe balans worden gevonden. In interviews en fotoreportages delen zij hun ervaringen over verlies, veerkracht, identiteit en opnieuw thuiskomen in een lichaam en leven dat veranderd is.
Dit artikel werd gepubliceerd door Zuurstof op Zaterdag op 21/02/2026.
