Reporter Bo Van Overstijns volgde met stijgende verbazing de hetze die zich ontspon rond de Chinees-Amerikaanse schaatster Alysa Liu die olympisch goud veroverde op de Winterspelen in Milaan en Cortina. Zo analyseert ze dat “Het gaat over hoe jonge, succesvolle vrouwen met een migratieachtergrond voortdurend gelezen worden door een politieke lens die ze niet zelf gekozen hebben.”
Ik kijk geen sport. De Olympische Spelen laten me meestal koud. Ze voelen als een verplichtingsspektakel waar ik bewondering voor moet voelen, maar zelden echt iets bij voel. Tot ik overal in mijn feed dezelfde figuur zag terugkomen: een jonge vrouw met horizontale strepen in haar haar, een piercing in haar lip, schoonheidsvlekjes op haar gezicht en een brede glimlach. Alysa Liu.
Haar schaatsen deed me denken aan de kersttijd. Aan naar de kerstmarkt gaan en daarna, licht aangeschoten en adrenalinegevuld en buikjesgevuld van chocolademelk, suiker en warmte, op een schaatsbaan stappen waar niemand goed is en dat ook niet hoeft te zijn. Waar vallen deel is van het plezier. Waar het niet gaat om winnen, maar om bewegen, om lachen, om leven. Zo heb ik ooit mijn enkel bezeerd.
Ik heb geen talent voor sport. Zij wel. Zoals iedereen die meedoet aan de Olympische Spelen talent heeft. Maar niet iedereen heeft zichtbaar liefde voor wat ze doet. En al zeker niet zoveel vrijheid. Ik ben twintig. Alysa en ik schelen maar een paar dagen in leeftijd. Ik ben ook opgegroeid met één ouder. Ik ben ook alternatief. En zoals veel mensen van mijn generatie leef ik met een constante onderstroom van druk: om iets te worden, om niets te verspillen, om alles juist te doen, om te zijn zoals de rest. Te jong om iets te betekenen, te oud om vrij te zijn. We zijn opgegroeid met crisissen, economisch, ecologisch, mentaal, en met het gevoel dat falen een persoonlijk tekort is. Alysa Liu zal ongetwijfeld ook gevallen en gefaald hebben, maar toch is ze bekend om haar smile.
Het wonderkind en de breuk
Vierentwintig jaar moesten de Amerikanen wachten op een nieuwe gouden medaille in het kunstschaatsen bij de vrouwen. Dat het Alysa Liu was die die ban brak, was geen verrassing. Ze was ooit het wonderkind: dertien jaar oud, zo klein dat ze hulp nodig had om op het podium te geraken.
Veel mensen haalden opgelucht adem. Eindelijk een talent dat zichzelf niet liet opbranden
Op haar veertiende landde ze als eerste vrouwelijke Amerikaanse ooit een viervoudige sprong. Haar leven was tot in de kleinste details geregisseerd. Voeding, training, muziek, kleding, alles stond in dienst van winnen, van concurreren met de Russische schaatsfabrieken waar jonge meisjes werden gekneed tot kampioenen en daarna vaak weer werden afgeschreven door ‘te oud’. Maar Alysa brak. Of beter: ze stopte vóór ze kon breken. Zoals velen, als niet, iedereen.
In 2022, zestien jaar oud, zei ze dat ze andere dingen wilde doen. Ze verdween van het ijs, ging studeren, leefde een leven zonder schema’s die door anderen waren opgesteld. Veel mensen haalden opgelucht adem. Eindelijk een talent dat zichzelf niet liet opbranden. Good for her.
Toen ze terugkwam, twee jaar later, was het niet als het meisje dat was weggegaan. Het was als een jonge vrouw die wist wat ze niet meer wilde en wat wel. Geen opgelegde muziek. Geen voorgeschreven choreografie. Geen kostuums die haar lichaam moesten verbergen of disciplineren. Ze stelde haar eigen team samen. Ze vertelde haar vader pas later dat ze terug was. Dit keer was het haar leven.
Ze werd zichtbaar alternatief in een sport die jarenlang uniformiteit vereiste, net zoals in het echte leven
Haar uiterlijk veranderde mee. Beugels maakten plaats voor een tongpiercing, de ‘smiley’, die ze blijkbaar zelf heeft gestoken. Haar kapsel kreeg horizontale strepen. Ze werd zichtbaar alternatief in een sport die jarenlang uniformiteit vereiste, net zoals in het echte leven. En op het ijs gebeurde iets wat zeldzaam is in topsport: Alysa leek plezier te hebben. Echt plezier. Puur, ongefilterd plezier op het ijs, zoals je dat alleen ziet op een schaatsbaan aan de kerstmarkt. Bij een foutje: “Whoopsies”. Bij een geslaagde spin juichte ze. En plots voelde het publiek het ook. Misschien moeten we meer “Whoopsie’en” in het dagelijkse leven.
Dat is waarom Gen Z haar omarmt. Niet omdat ze perfect is. Maar omdat ze weigert zichzelf op te offeren voor perfectie. Omdat ze laat zien dat controle over je eigen leven geen egoïsme is, maar noodzaak. Omdat ze bewijst dat mentale gezondheid en topprestaties elkaar niet uitsluiten, integendeel. In een wereld die ons constant vertelt dat we harder, sneller, beter moeten zijn, is iemand die zegt: “Ik doe dit op mijn manier” en hier ook goud voor wint, revolutionair.
Het narratief van ‘de goede immigrant’
Maar haar overwinning mocht niet gewoon van haar zijn. Vrijwel meteen werd van Alysa Liu een symbool gemaakt. In de Verenigde Staten werd ze door conservatieve stemmen opgevoerd als ‘de goede immigrant’. De dochter van een Chinese politieke vluchteling die onder de Amerikaanse vlag goud won, een perfect verhaal voor wie identiteit graag herleidt tot loyaliteit.
Sociale media, commentatoren en opiniemakers maakten haar tot inzet van een cultureel gevecht waarin ze zelf nauwelijks een stem had
Haar persoon werd herleid tot een narratief dat ze zelf nooit heeft geschreven. Liu wilde nooit politiek zijn. Haar verhaal ging over autonomie, niet over vlaggen. Over plezier, niet over geopolitiek. Maar sociale media, commentatoren en opiniemakers maakten haar tot inzet van een cultureel gevecht waarin ze zelf nauwelijks een stem had. Ze werd vergeleken, uitgespeeld, toegeëigend. Alsof haar goud iemand anders toebehoorde.
Die framing wordt pijnlijk zichtbaar in de vergelijking met Eileen Gu. Ook zij is Chinees‑Amerikaans. Ook zij is jong, getalenteerd en opgegroeid in de Verenigde Staten. Maar Gu koos ervoor China te vertegenwoordigen en werd door sommigen prompt weggezet als landverrader. Twee vrouwen met een gelijkaardige afkomst, maar totaal verschillende oordelen. Niet op basis van sport, maar op basis van politieke bruikbaarheid.
En zelfs dat is niet genoeg. Parallel aan het loflied voor ‘de goede immigrant’ klinkt een andere, hardere stem: die stelt dat geen van beiden écht Amerikaans is, simpelweg omdat ze Chinese ouders hebben. Het applaus blijkt voorwaardelijk en loyaliteit altijd verdacht.
Ideologisch bezit
Alsof dat nog niet volstond, werd Alysa Liu ook het mikpunt van desinformatie. Op sociale media circuleerden berichten waarin haar woorden werden toegeschreven die ze nooit heeft uitgesproken. Zo ging een vermeende quote viraal waarin Liu afstand zou nemen van pro‑LGBTQ+-standpunten en het gebruik van voornaamwoorden. Die uitspraak bleek volledig verzonnen. Factcheckers vonden geen enkel bewijs dat Liu dat ooit heeft gezegd of gedacht. De quote werd teruggeleid naar een account dat bekendstaat om satirische of misleidende posts.
De hetze rond Alysa Liu gaat over hoe Gen Z‑iconen worden opgehemeld zolang ze passen in een gewenst verhaal, en aangevallen zodra ze te complex, te vrij of te stil blijken
Het mechanisme is herkenbaar: zodra iemand wordt toegeëigend als symbool, volgt de poging haar ook te kneden tot ideologisch bezit. Wanneer dat niet lukt, wordt er gefantaseerd. Geprojecteerd. Vervormd. Liu werd niet enkel tot patriot uitgeroepen, maar tegelijk ook verdacht gemaakt als “stiekem woke”, of net “niet woke genoeg”, afhankelijk van wie sprak.
Ironisch genoeg wijst alles erop dat Liu zich bewust buiten dat discours houdt. Ze heeft zich nooit uitgesproken tegen LGBTQ+-rechten, en werd na haar overwinning openlijk gevierd door teamgenoten die zich wél expliciet engageren.
Wat hier gebeurt, gaat dan ook niet over Alysa Liu als persoon. Het gaat over hoe jonge, succesvolle vrouwen, en zeker jonge vrouwen met een migratieachtergrond, voortdurend gelezen worden door een politieke lens die ze niet zelf gekozen hebben. Over hoe Gen Z‑iconen worden opgehemeld zolang ze passen in een gewenst verhaal, en aangevallen zodra ze te complex, te vrij of te stil blijken. Maar Liu weigerde mee te spelen.
Ze bleef doen wat ze altijd deed: schaatsen alsof niemand haar bezit. Ze sprak wanneer ze iets te zeggen had, en zweeg wanneer ze dat wilde. Ze liet zich niet reduceren tot voorbeeld, verrader, heldin, Chinees, Amerikaan, beide, niets.
Misschien is dat wel haar grootste overwinning. Niet het goud. Maar het feit dat ze, in een wereld die alles wil claimen – talent, identiteit, jeugd, succes – iets fundamenteels heeft behouden: zichzelf. Voor Gen Z, een generatie die zoekt naar manieren om te leven zonder zichzelf te verliezen, is dat onbetaalbaar.
Ik weet niet of ik naar de volgende Olympische Winterspelen zal kijken. Waarschijnlijk niet. Maar ik weet wel dat ik iets heb gezien wat ik zelden zie op een olympisch podium: vrijheid. En dat ik, heel even, geloofde dat het ook anders kan. Dat winnen niet hoeft te betekenen dat je iets van jezelf achterlaat. Alysa Liu won goud door zichzelf te zijn, dus laten we allemaal een beetje meer Alysa zijn.
