reacties (8)


ITALIË - In Italië wonen zeven op de tien ongehuwde mannen jonger dan 35 nog thuis. Bij de jongeren tot 25 jaar is dat zelfs negen op de tien. Italiaanse mannen raken traditioneel moeilijk vanonder moeders vleugels, maar is er soms meer aan de hand?

Het Italiaanse bureau voor statistiek (Istat), het Italiaanse Ministerie voor Werk en het Instituut voor Sociale Zekerheid pakten onlangs uit met een rapport over de 'Sociale cohesie' in Italië. Het verslag staat bol van de grafiek en het cijfermateriaal uit 2012, maar Italiaanse media pikten er een opvallend fenomeen uit. Steeds meer Italiaanse ongehuwde jongeren en dertigers wonen namelijk - nog of opnieuw - bij hun ouders.

Moederskindjes

De cijfers zijn opvallend. Traditioneel ligt het aantal thuiswoners bij mannen sowieso hoger: de term 'mammone', of moederskindje, komt immers ergens van. Met bijna 69% zijn zij het stevigst vertegenwoordigd, maar ook vrouwen zijn goed voor 54%. Zodra we kijken naar de leeftijdscategorie 18 tot 24 jaar, schieten de cijfers de hoogte in: negen op de tien jongeren wonen thuis.

De verklaring ligt mogelijk niet enkel bij de traditie van 'hotel mamma', maar ook bij de economische crisis, die Italië nog steeds stevig in haar greep heeft. Sinds het uitbreken van die crisis in 2010 stijgt het aantal werklozen in Italië immers gestaag. Bij de jongeren van 18 tot 24 jaar zet die stijging zich het sterkst door. Waar vlak voor de crisis 'slechts' 25% van hen zonder werk zat, was dat begin dit jaar al 42,4%.

Sinds 2010 is ook het aantal thuiswonende jongeren in stijgende lijn. Toeval? Italië-kenner Bill Emmott, voormalig hoofdredacteur van 'The Economist', denkt van niet: “De economie stagneert al geruime tijd, de arbeidswet maakt het moeilijk voor jongeren om voltijdse contracten te krijgen én banken geven geen leningen aan mensen met tijdelijke contracten”, klinkt het. “Tenzij er hervormingen doorgevoerd worden (Donderdag kondigde de Italiaanse premier een belastingverlaging aan voor lagere inkomens, tot 1.000 euro per jaar, red.) blijft de trend van thuiswoners in stijgende lijn. De jongeren hebben geen andere keuze.”

Er is dus wel degelijk een verband tussen jongeren zonder eigen woonst en de crisis, al mag die niet overschat worden. “De impact van de stijgende werkloosheid op het aantal thuiswoners, blijft al bij al beperkt, omdat velen onder hen sowieso thuis bleven”, aldus Koen Du Pont, docent Italiaans aan KU Leuven (campus Brussel). Volgens Du Pont hadden jongeren vroeger ook al slecht betaalde of deeltijdse job. Socioloog Ben Caudron is die mening ook toegedaan: “De economische crisis is een bijkomend verschijnsel, dat zeker zijn invloed heeft op, maar niet de oorzaak is van de stijging.”

Context

“Het fenomeen hotel mama gaat al veel verder terug in de tijd”, vervolgt Caudron, die bovendien eenzelfde trend ziet in België. Wanneer we de recente cijfers bekijken, mogen we niet voorbijgaan aan de historische en sociale context. In een land zoals Italië, waar het stereotype van het moederskindje als het ware uitgevonden werd, gaat het fenomeen terug tot in het traditionele Italië van de jaren 50.

“Italiaanse jongeren hebben altijd een kwetsbare economische positie gehad”, legt Koen Du Pont uit. “Eerst en vooral is er het hoge aandeel van kleine bedrijven. Vele daarvan berusten op familiebanden en gezinnen delen vaak een woning om jongeren te kunnen laten sparen. Daarbij komt het onzekere ondernemingsklimaat waardoor jonge mensen slechte of tijdelijke contracten krijgen, en langer afhankelijk blijven van hun ouders.”

Ook de Noord-Zuidtegenstelling speelt mee in de discussie. “In Zuid-Italië heb je veel meer eenmanszaken en veel minder grote ondernemingen”, gaat Du Pont verder. “Er is ook veel meer zwartwerk en de lonen liggen er lager, met armoede en bestaansonzekerheid tot gevolg. Dat bevordert ook weer het traditionele leefpatroon.” En de overheid op haar beurt heeft in het verleden onvoldoende gedaan om bijvoorbeeld kinder- en ouderenopvang te voorzien. “Zo wordt het gezin een soort sociale zekerheid”, meent Du Pont.

Positieve noot

Maar is het allemaal kommer en kwel, met jongere generaties die niet vanonder moeders vleugels raken? Nee, stelt Du Pont: “Jaarlijks verlaten nog altijd duizenden negentienjarigen de ouderlijke woonst om in een andere regio of een ander land te gaan studeren”, klinkt het optimistisch. Maar is wél een nieuwe, verontrustende tendens: terwijl ongeschoolden vaak hun toevlucht zoeken bij familie, verlaten hooggeschoolde Italianen het land. “Het probleem voor de Italiaanse jongeren is niet het thuiswonen op zich, maar wel de crisis die hen daartoe dwingt. Door de emigratie van gediplomeerde Italianen, is er een braindrain bezig”, aldus Bill Emmott.

“Maar ik ben ervan overtuigd dat de trend van thuis wonen een modern karakter kan hebben”, rondt Du Pont af. “De jongeren vinden een zekere vorm van stabiliteit, die hen in staat kan stellen om hun lot beter in handen te nemen. Zo kunnen ze zich wapenen tegen de wispelturige economie en de samenleving.” En gezien de economische problemen in Italië, is het volgens de docent dus een geluk bij een ongeluk voor de jongeren dat Italianen van oudsher moederskindjes zijn.

© 2014 – StampMedia – Gunther Malin, Illustratie: Nick Baelemans


Dit artikel werd gepubliceerd door MO* - online op 16/03/2014
Dit artikel werd gepubliceerd door Allesoverjeugd.be op 17/03/2014
Dit artikel werd gepubliceerd door De Wereld Morgen op 17/03/2014


Reacties (8)

Greet Joris (Frauke)

Ik zal mijn best doen om cijfers te zoeken, maar het hele probleem is juist dat de overheid haar uiterste best doet om geen cijfers te vermelden over de categorie vanaf 40 tot en met "een" leeftijd die algemeen "pensionati" wordt genoemd. Ik bedoel, de pers heeft het over jongeren en gepensioneerden. Alles wat daartussen ligt, is onbestaand en blijft onvermeld. Dat ze naar buiten zullen moeten komen die cijfers, is vanzelfsprekend. Af en toe hoor je dat "het percentage niet ingeleverde belastingbedragen" (die wel aangemeld zijn door diegenen die ze verschuldigd zijn, dus heb ik het niet over zwartwerkers maar over mensen die hun belastingen enzovoort niet meer kunnen betalen) toeneemt." Dat cijfer wijst op werkende mensen met kinderen en dat zal dus binnen het jaar op tafel komen...

Letizia

Thanks for your reply!

Yes, you're correct. I reacted mostly on the "Hotel mamma" and "mammone" expressions used to define a condition that has nothing to do with the positive aspects of the Italian situation of young people.

I understand the need for journalism (especially online) to have highly clickable titles, but I would like to just point out that defining the problem starting with these expressions didn't help me to connect with the article and to catch the positive attitude in it.

Thanks anyways for writing about this. It is something that is never enough researched and discussed. The statistics you mention should be more careful in defining also what it means to live at home, maybe ask those young people if they like it and if that is helping them to gain any kind of stability.

In my personal experience, living at home is just a way to get by and it is a dangerous thing to define the positive influence on someone's life as a desirable thing. Italian young people should be able to find stability and save money in hard times in other ways, maybe through some welfare support or through mechanisms that would allow the labour market to value their skills.

Gunther Malin

If you can bring me into contact with some people in that situation, I don't mind doing a follow -up article. You can e-mail me on gunther@stampmedia.be.

‘Hotel M…

[...] 2014 – C.H.I.P.S. StampMedia – Gunther [...]

Letizia

I find the article very stereotypical instead of denouncing the real problems of the Italian situation for young people. Young people are not "mammone" because they choose so, but more because they're living in an extremely unstable economy that does not allow any form of stability.

Additionally, it has to be noted that rents in Italy have been growing and growing and thanks to the common policy of "black economy" they are paid in cash and not taxed, nor declared, nor regulated.

Finally, I would like to thank Frauke who commented before. She makes a correct point on the lack of financial support for unemployment.

All in all, Italy's not bound to be a Hotel Mamma, but it is becoming more and more common for young people to move back or to accept this form of survival mode to be able to live.

Greet Joris (Frauke)

Ik woon al 30 jaar in Italië, ben hier jong geweest en heb nu zelf hier studerende kinderen. In de eerste plaats merk ik op dat het artikel begint met statistische cijfers die alleen over "mannen" gaat. De rest van het artikel gaat vervolgens over jongeren in het algemeen. Daar moeten nu, als gevolg van de crisis die nu al 6 jaar duurt, grote aantallen 40-50jarigen aan toegevoegd worden: die zich verplicht zien om "terug te keren" naar een ouderlijk huis omdat ze geen huur meer kunnen betalen. Een ander element wat overal ontbreekt in bedenkingen die door buitenlanders worden gemaakt en _fundamenteel_ is om wat dan ook te kunnen begrijpen en concluderen, is dat in Italië geen enkele vorm van "werkloosheidsuitkering" bestaat. Wat hier bestaat, is dat mensen een _eenmalige_ belachelijk lage som krijgen waarop ze alleen recht hebben als ze een bepaald aantal "dagen" gewerkt hebben als werknemer in vaste dienst. De som waarover ik het heb is nauwelijks voldoende om enkele maanden lang te overleven. Een andere vorm van "werkloosheidsuitkering", is de "cassa integrazione" die voorbehouden is voor bepaalde sectoren: mensen worden door hun bedrijf naar huis gestuurd, in afwachting van betere tijden, en krijgen ogenschijnlijk geld om te overleven. In de praktijk komt het er echter op neer dat ze dat geld pas twee jaar later zien. Met andere woorden, "vandaag" kunnen ze geen huur of brood meer betalen en dat duurt soms 2 jaar lang! De buitenlandse parameter voor jongeren en ouderen is "als ik zonder werk val, kom in de werkloosheidsuitkeringen en zal ik het met minder moeten doen", terwijl de enige parameter in Italië is: "als ik zonder werk val, heb ik geen enkele overlevingskans meer".

Gunther Malin

Bedankt voor uw reactie.

1) Wat het aantal vrouwen betreft dat thuis woont: dat staat iets verderop in de tekst. Over de leeftijden heen, blijft de verhouding eigenlijk dezelfde.
2) De tekst focust zich op jongeren om drie objectieve redenen: de dataset die ik verkregen heb via Istat bevat enkel cijfers t.e.m. 34 jaar. Mocht u wel over cijfers beschikken van de leeftijdscategoriëen waarover u spreekt, dan zou ik die zeker graag inkijken. Bovendien focust StampMedia op jongeren, dus om in één artikel niet alle kanten uit te schieten, had ik me sowieso beperkt tot de besproken leeftijdsgroepen. Ten slotte is er het hoge werkloosheidscijfers bij Italianen van 18-24 jaar.
3) Bedankt voor uw aanvulling wat betreft de regeling voor/het gebrek aan werkloosheidsuitkeringen in Italië.

Gunther Malin

Dear Letizia

I don't see why you think this article is stereotypical. The arguments you mention to prove your statement are all present and contradicted in the text:

Argument 1: I'm quoting Bill Emmott who says the real problem for Italian youngsters is not the living at home, but the crisis that forces them to do so. Hence: a lot of them don't choose to live with their parents, although there is also a large part that does. Also, the banks for example won't grant loans to people with bad/temporary contracts, hence young people often can't find an own place.
Argument 2: I also quote a professor who talks about the unstable economical position young Italian people have: bad or temporary contracts, unofficial (black) wages, ...
Argument 3: I think (correct me if I'm wrong) your reaction is mostly based on the term 'hotel mamma' and the fact that I mention Italian youngsters traditionally live longer with their parents. First of all, 'hotel mam(m)a' is a known expression in Dutch, and not necessarily a negative one. Second, if you see the evolution in people from 18-34 year living at home, you see that since 2005 the % never dropped below 58%.

So I'm not convinced I failed to mention the real problems young people have in Italy since (and also before) the crisis. Last but not least: I finish the article with a positive note of the professor, saying that living at home can also have a positive influence on someone's life. Stability, the possibility to save some money (if you have a job, of course), ...

Plaats een reactie