Een pikante scène op tv en meteen roepen je ouders: "Oogjes dicht!" Leren we zo eigenlijk wel iets over seks, of zorgt het juist voor meer taboes, vraagt reporter Hanne Moorkens zich af.
Ik ben de jongste van drie zussen. Toen ik zes jaar oud was, zat ik met hen in de zetel te kijken naar ‘Geordie Shore’ en elke vrijdag keek ik na schooltijd uit naar een nieuwe aflevering van ‘Temptation Island’. Wanneer er een pikante of riskante scène in beeld kwam, zeiden mijn ouders: “Hanne, oogjes dicht.”
Maar is 'oogjes dicht' wel een goede manier om kinderen op te voeden over seks? Ieder kind, en ik was daar geen uitzondering op, piept op zo'n moment al giechelend door de vingers naar het scherm. Je kunt als ouder onmogelijk bepalen wanneer of hoe je kind met seks wordt geconfronteerd en al zeker niet in de hyperdigitale samenleving van vandaag. Het is daarom hoog tijd dat we stoppen met ogen te sluiten en de confrontatie aangaan, voor sociale media het zullen overnemen.
Baby maken via de navel
Toen ik hoorde dat mijn zus op haar zevende nog dacht dat een baby via de navel werd gemaakt, besefte ik dat er iets structureel mis zit, zowel bij de ouders als in het onderwijs. Natuurlijk is het ongemakkelijk om als ouder over de bloemetjes en de bijtjes te praten. Toch heb ik liever een ongemakkelijk gesprek aan de keukentafel, dan dat mijn 16-jarige dochter in verwachting is en ik mezelf op mijn veertigste al oma mag noemen.
“Wanneer we de seksuele opvoeding overlaten aan het internet, gooien we jongeren voor de leeuwen”
Jongeren zijn geen domme wezens. Als ze nieuwsgierig zijn, zoeken ze zelf wel uit wat ze willen weten. Vroeger was dat misschien op het schoolplein, vandaag is dat op Tiktok. Dat is gevaarlijk. Uit berichtgeving van de VRT blijkt dat influencers via sociale media massaal misinformatie verspreiden. Zo circuleren er video's waarin wordt beweerd dat je perfect beschermd bent tegen zwangerschap als je de pil alleen inneemt op de dag dat je seks hebt.
Wanneer we de seksuele opvoeding overlaten aan het internet, gooien we jongeren voor de leeuwen. De gemakkelijke toegang tot pornografie confronteert hen met onrealistische en prestatiegerichte beelden van seks, terwijl sociale media hen overspoelen met onhaalbare schoonheidsidealen en foute mythes over anticonceptie.
Wetenschappelijk onderzoek van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) en het Vlaamse expertisecentrum Sensoa halen de grootste fabel rond seksuele opvoeding onderuit: kinderen worden niet vroeger seksueel actief door erover te praten. Integendeel, kwaliteitsvolle relationele en seksuele vorming (RSV) zorgt er net voor dat jongeren hun eerste seksuele ervaring uitstellen, en als ze het doen, doen ze het veiliger. Het leert kleuters over lichamelijke grenzen en helpt jongeren om de taal te vinden om zich uit te spreken bij grensoverschrijdend gedrag.
“Kinderen worden niet vroeger seksueel actief wanneer ze er meer over praten”
Je hoeft het warm water niet uit te vinden. Er zijn tegenwoordig talloze educatieve shows, boekjes en podcasts beschikbaar. Kijk je samen naar een programma en gebeurt er iets grensoverschrijdends? Druk even op pauze. Bespreek wat je ziet, vraag hoe zij erover denken, leg uit wat veilige seks inhoudt en hoe het er in de echte wereld aan toe gaat.
Veiligheid is belangrijk, maar seks draait ook om zoveel meer. Het is cruciaal dat jongeren open kunnen praten over genot, persoonlijke grenzen en hoe ze zich helemaal op hun gemak voelen.
Inclusieve seskuele opvoeding
Daarnaast mag seksuele opvoeding geen exclusief heteroseksueel gebeuren meer zijn. Jongeren worstelen enorm met hun identiteit en vooral jongeren met een niet-heteroseksuele voorkeur. Sensoa benadrukt dat hetero-jongeren overal om zich heen rolmodellen zien, terwijl queer-jongeren pas later hun weg vinden.
Onverdraagzaamheid en een gebrek aan representatie kunnen leiden tot zelfhaat of zelfs depressie. Door seksuele opvoeding inclusief te maken voor alle genders en seksuele voorkeuren, leren we jongeren niet alleen zichzelf te accepteren, maar ook respect te tonen voor een ander.
Seks hoeft helemaal niets negatiefs te zijn. Hoe meer we er een taboe van maken, hoe moeilijker en gênanter het wordt voor alle partijen. Laten we dus stoppen met zeggen dat onze kinderen hun “oogjes dicht” moeten doen. Het is tijd dat volwassenen hun eigen ogen eindelijk opentrekken.
Tijdens de Opinieweek van StampMedia lieten jongeren hun stem horen door opiniestukken en audiocolumns te maken waarin ze een maatschappelijk thema dat na aan hun hart ligt onder de loep te nemen. Lees en beluister alle stukken hier.
