Reporter Patricia da Costa reageert op de recente column van Marnix Peeters over Dalilla Hermans en legt bloot waarom die tekst niet simpelweg een scherpe mening is, maar een voorbeeld van problematische framing. Ze analyseert hoe opiniejournalistiek haar kritische functie kan verliezen wanneer persoonlijke insinuatie het haalt van inhoudelijke argumentatie. “Wanneer grote media steeds opnieuw een podium geven aan persoonlijke framing, stellen ze impliciet een norm: dit geldt als legitieme opiniejournalistiek.”
Er bestaat een hardnekkig misverstand over opiniejournalistiek: dat een scherpe pen automatisch gelijkstaat aan scherp denken, en dat alles wat onder ‘opinie’ valt per definitie vrijgesteld is van journalistieke zorgvuldigheid. Dit gaat niet over gekwetste gevoelens of een ‘hete mening’, maar over het moment waarop opiniejournalistiek ophoudt kritisch te zijn en begint te functioneren als karakterbeschadiging. De recente column van Marnix Peeters over Dalilla Hermans laat zien waarom dat misverstand zo problematisch is.
In de column van Marnix Peeters, die afgelopen weekend in Het Laatste Nieuws verscheen, wordt de Boon Literatuurprijs bekritiseerd vanuit het idee dat Vlaamse cultuursubsidies volgens hem hun doel missen. Die kritiek verschuift gaandeweg naar het Vlaamse cultuurbeleid, waarbij de rol van schrijfster, theatermaker en voormalig opiniemaker Dalilla Hermans ter sprake komt. Haar positie en engagement worden daarbij geïnterpreteerd en gelinkt aan structurele problemen in de sector, zonder dat duidelijk wordt gemaakt op welke concrete beslissingen of uitspraken die conclusies precies steunen.
Kritiek is noodzakelijk in een democratische samenleving, maar ze is alleen legitiem wanneer ze gericht is op ideeën, uitspraken en handelingen, niet op het construeren van een beeld rond een persoon
Ook werd haar toespraak in Japan aangehaald. Die wordt niet inhoudelijk besproken, maar gereduceerd tot een ironisch detail. Die ironie wordt puur gebruikt om haar geloofwaardigheid te ondermijnen. Precies daar wordt het onderscheid tussen legitieme kritiek en problematische framing zichtbaar.
Kritiek is noodzakelijk in een democratische samenleving, maar ze is alleen legitiem wanneer ze gericht is op ideeën, uitspraken en handelingen, niet op het construeren van een beeld rond een persoon. Zodra een opiniestuk niet uitlegt wat er exact problematisch is aan een uitspraak of beslissing, maar wel suggereert wat iemands engagement zou betekenen, verschuift de kritiek van analyse naar insinuatie. Op dat moment wordt de grens niet langer inhoudelijk, maar redactioneel: wie krijgt een podium, en waarom?
Wat in de column van Peeters wringt, is dan ook niet één specifieke zin, maar een terugkerend patroon waarin één persoon wordt geframed. Door haar te beperken tot een karikatuur, context los te koppelen en eigen aannames te presenteren alsof ze de waarheid zijn, krijgt de lezer geen argumenten aangereikt, maar een herkauwing van een bevooroordeeld portret dat al vaststaat vóór de eerste zin is gelezen.
Het probleem beperkt zich niet enkel tot deze tekst. Wanneer dezelfde persoon herhaaldelijk via gelijkaardige frames wordt benaderd, verschuift de focus van inhoud naar intentie, en van argument naar karakter. Wanneer dat frame zich herhaalt, ontstaat er geen meningsverschil meer, maar een vaststaand beeld waarin de persoon zelf tot probleem wordt gemaakt. Dit brengt het risico met zich mee dat de persoon in kwestie niet anders kan worden gezien dan binnen dit opgestelde narratief. In deze herhaling schuilt een vorm van ontmenselijking: niet omdat gevoelens worden ontkend, maar omdat ze structureel irrelevant worden gemaakt.
Het Laatste Nieuws is geen persoonlijke blog, maar een redactioneel platform met een dagelijks bereik van meer dan 1,3 miljoen lezers. Dat bereik vergroot niet alleen de impact van woorden, maar ook de verantwoordelijkheid voor de keuzes die worden gemaakt
Dat brengt ons bij de verantwoordelijkheid van het medium. Het Laatste Nieuws is geen persoonlijke blog, maar een redactioneel platform met een dagelijks bereik van meer dan 1,3 miljoen lezers, zowel online als offline. Dat bereik vergroot niet alleen de impact van woorden, maar ook de verantwoordelijkheid voor de keuzes die worden gemaakt. De beslissing om deze column te publiceren is daarom niet neutraal. Ze legitimeert niet alleen de mening, maar ook de manier waarop die mening tot stand komt en wordt gebracht.
Opiniepagina’s worden vaak verdedigd als vrijplaatsen: plekken waar men mag schuren en provoceren. Dat klopt. Maar een vrijplaats is geen zorgeloze zone — zeker niet in een redactionele context, waar zorgvuldigheid geen beperking vormt, maar een verantwoordelijkheid.
De vraag is dan ook niet hoe ver we de grenzen blijven verleggen, maar wat we normaliseren door dat te doen. Wanneer grote media steeds opnieuw een podium geven aan persoonlijke framing, stellen ze impliciet een norm: dit geldt als legitieme opiniejournalistiek. Die normalisering heeft gevolgen, niet alleen voor wie het onderwerp is, maar voor het publieke debat als geheel.
Wanneer dit soort praktijken geen consequenties hebben, tast dat het vertrouwen in de journalistiek aan. Niet omdat opinie moet verdwijnen, maar omdat ze haar functie verliest. Willen we dat opinie ertoe doet, dan moeten we haar opnieuw ernstig nemen en redactioneel bewaken: niet als wapen, maar als instrument. Niet om mensen kleiner te maken, maar om ideeën naar voren te brengen. Alles minder is geen moedige pen, maar gemakzucht verpakt als scherpte.
