Othniel Mbemba (29), artiestennaam Othi Berry, is een Antwerpse auteur van Congolese afkomst. In zijn nieuwste boek Mambweni schetst hij hoe drastisch het leven van een migrant kan veranderen wanneer die de moeilijke beslissing neemt om zijn thuisland te verlaten op zoek naar een betere toekomst.
Hoe autobiografisch is het boek Mambweni?
“Het boek is niet autobiografisch. Met het verhaal geef ik wel een stem aan migranten. Het hoofdpersonage en het verhaal is volledig fictief, maar de ervaringen zijn wel echt. Mensen kunnen zich er dus wel in herkennen of iemand kennen die iets gelijkaardigs heeft meegemaakt.”
Wat betekent het combineren van verschillende schrijfvormen in één boek voor jou?
“Drie delen vormen de structuur van de roman: het begin van het verhaal van het hoofdpersonage, zijn reis op de boot en uiteindelijk de brieven die hij schrijft aan zijn familie en vrienden. In dat laatste deel komt ook mijn poëtische kant naar boven. Ik schrijf veel poëzie, maar ik wilde niet puur een poëziebundel maken. Met die brieven kon ik toch die emotionele en reflectieve kant in het verhaal verwerken.”
Hoelang heb je aan dit boek gewerkt?
“Het schrijfproces heeft mij ongeveer vier jaar gekost. Ik moest goed nadenken over hoe ik het verhaal wilde vertellen en wat ik mensen uiteindelijk wilde meegeven. Daarnaast heb ik mij ook goed ingelezen over migratie.”
Je publiceert jouw boeken zelf. Waarom koos je daarvoor?
“Toen ik begon met schrijven, wilde ik vooral vrijheid. Als beginnende artiest weet je nog niet altijd wat je precies wil doen. Via Amazon kan je alles zelf publiceren. Dat heeft voor- en nadelen. Het voordeel is dat je volledige creatieve vrijheid hebt. Het nadeel is dat je ook alles alleen moet doen: de eindredactie, lezingen voorstellen, enzovoort.”
Hoe dichtbij liggen de thema’s van het boek bij jou persoonlijk?
“Ze liggen vrij dichtbij, ook al is het niet mijn verhaal. Ik kom zelf uit Congo, maar was nog heel jong toen ik naar hier kwam. Ik ken wel veel verhalen van mensen die hun land hebben verlaten om naar Europa te komen.”
“Met dit boek wou ik vooral een eerbetoon brengen aan mensen die zo’n reis maken. Ik heb hun moed altijd bewonderd”
“Ik heb altijd veel respect gehad voor mensen die zo’n beslissing op latere leeftijd nemen. Ze laten een leven achter: familie, vrienden en soms zelfs hun kinderen. Dat is geen kleine stap.”
Waarom voelde je dat je dit verhaal moest vertellen?
“Met dit boek wou ik vooral een eerbetoon brengen aan mensen die zo’n reis maken. Ik heb hun moed altijd bewonderd. We denken soms dat migreren gewoon van het ene land naar het andere gaan is. Dat is niet waar. Mensen laten een volledig leven achter. Dat wilde ik zichtbaar maken."
In het boek wordt Europa soms als een droom of illusie gezien. Waarom?
“In veel landen wordt Europa gezien als een plek waar het automatisch beter zal gaan. Mensen denken vaak: als ik daar geraak, komt alles goed. Dat is natuurlijk niet altijd zo. Het is een soort idee dat we hebben, dat het gras groener is aan de andere kant.”
Familie speelt een grote rol in het verhaal. Waarom vond je dat zo belangrijk?
“Veel mensen maken zo’n beslissing niet voor zichzelf, maar voor hun familie. Ze willen een beter leven voor hun kinderen of hun partner. Het is wel een paradox als ze hen moeten achterlaten om dat te bereiken. Het hoofdpersonage laat zijn familie fysiek achter, maar hij draagt hen wel altijd mee in zijn gedachten. Zij zijn de reden waarom hij blijft doorgaan.”
“Iedereen heeft in het leven een moment waarop hij of zij een grote sprong waagt om een doel te bereiken”
Vind je dat verhalen over Afrikaanse migratie te weinig worden verteld?
“Ja, vaak wel. Er wordt nogal snel afgevraagd waarom mensen hier komen en minder vaak wat hun verhaal is. Verhalen achter migratie gaan vaak over het vluchten omdat hun leven in gevaar is of omdat ze geen toekomst zien in hun land. Ik wilde met dit boek tonen dat er altijd een verhaal achter zit.”
Wat symboliseert het reizen met een boot in het verhaal?
“De boot kan je zien als een metafoor voor dromen. Sommige mensen zijn bereid om alles te riskeren om hun droom te bereiken. Voor het hoofdpersonage betekent dat letterlijk een boot nemen en zijn land verlaten. Iedereen heeft in het leven een moment waarop hij of zij een grote sprong waagt om een doel te bereiken.”
Wat hoopt u dat lezers meenemen uit het boek?
“Ik hoop dat mensen meer proberen te begrijpen waarom anderen migreren. In plaats van meteen te oordelen, kunnen we misschien eerst luisteren naar elkaars verhaal.”
Op welke manier heeft het schrijven van dit boek je ook iets geleerd over jezelf?
“Tijdens het schrijven stel je jezelf ook vragen over identiteit. Wie ben ik? Wat wil ik doen met mijn leven? Het hoofdpersonage zoekt ook naar zijn plek in de wereld. Dat herken ik. Ik denk dat veel mensen die zoektocht hebben.”
