In Nederland circuleert een nieuwe vorm van online pesten. Het is bekend onder de naam ‘Jumpen’ of ‘zeg sorry’-video’s. Het fenomeen speelt zich voornamelijk af op het sociale media platform Snapchat. “Dit asociaal gedrag is echter niet helemaal nieuw”, verklaart hoofddocent Global Digital Media Daniel Trottier aan de Erasmus Universiteit van Rotterdam.
Een nieuwe vorm van cyberpesten, genaamd Jumpen, verspreidt zich in Nederland. Bij dit fenomeen worden slachtoffers uitgezocht op Snapchat en vervolgens in het echte leven opgewacht voor slagen en mishandeling. Ze worden geslagen, bevolen om op de knieën te gaan en sorry te zeggen tegen hun ‘baas’. Jumpen is daardoor ook bekend onder ‘zeg sorry’-video’s. De daders filmen de gehele actie en plaatsen dit achteraf online. NOS duidt dat Jumpen verschillende vormen kan aannemen. Zo moest een slachtoffer zijn broek uit trekken, werd hij bespuugd en ondergespoten met saus. Vervolgens moest hij sorry zeggen terwijl hij werd gefilmd.
Een verlengde van Happy slapping
Volgens Daniel Trottier, hoofddocent Global Digital Media Daniel Trottier aan de Erasmus Universiteit van Rotterdam (EUR), is het fenomeen van slachtoffers slaan en filmen niet helemaal nieuw. “Het feit dat het wordt opgenomen door een smartphone, klinkt een beetje nieuw, maar als je kijkt naar de ‘Happy slaps’ uit het Verenigd Koninkrijk van twintig jaar geleden, doet zich vandaag een gelijkaardig fenomeen voor.” ‘Happy slapping’ was een verschijnsel uit 2005 waarbij onbekende slachtoffers met een klaptelefoon werden geslagen in het gezicht. Ook hier werd het pestgedrag gefilmd en verspreid naar anderen.
Toch zijn er enkele verschillen tussen Happy slapping en het Jumpen van nu. In de periode van Happy slapping waren er bijvoorbeeld nog maar amper online platformen. “Dit was voor de tijd van sociale netwerken, het verspreiden van dit soort video’s was daardoor moeilijker.” stelt Trottier.
“Dat is toch al in België?”
In Zuid-Holland komt Jumpen al enkele maanden voor. Midden maart kaartte de politie het probleem aan in de media na meerdere klachten.
Verschillende Vlaamse jongeren lijken al vertrouwd zijn met het fenomeen. Zo legt Mohammed (16) uit: “Dat is wanneer een persoon wordt geforceerd zijn excuses aan te bieden aan iemand anders, op video.” Ook Redwan (18) heeft er al eens van gehoord: “Dat is mensen pesten en sorry laten zeggen op camera.” Beide beschouwen Jumpen als onacceptabel. “Ik vind het eerlijk gezegd niet oké, als er een probleem is, dan kan je dat op een andere manier oplossen”, aldus Redwan. Bij anderen is de naam Jumpen minder bekend. “Het klinkt niet heel nieuw. Het is eerder een moderne naam. Ik herken het wel”, vertelt Joep (18).
“Ik vind het eerlijk gezegd niet oké, als er een probleem is, dan kan je dat op een andere manier oplossen” – Redwan (18)
Verder vermoeden de jongeren dat het fenomeen zich al in België voordoet: “Ik denk eerlijk gezegd dat het al is overgewaaid.” geeft Redwan (18) aan. Ook Leyla (16) zegt: “De kans is groot dat het van Nederland naar België komt. Jongeren komen snel in contact met elkaar, vooral door sociale media.” Voor sommigen is het zelfs al een vanzelfsprekendheid. Adbulla (13): “Dat is toch al in België?”
De drijfveer van daders
Daniel Trottier spreekt ook over de motivatie van de daders. In de eerste plaats speelt de ervaarde groepsdruk van jongeren een rol. “Het wordt vooral gedaan om het met mensen in hun sociaal netwerk te delen. Om te zeggen, kijk wat ik heb gedaan, hoor ik nu bij de groep?” De jongeren maken met andere woorden video’s om ze te delen met de mensen waarnaar ze opkijken. Ze zoeken zo een manier om zichtbaarheid te verkrijgen.
“Het wordt vooral gedaan om het met mensen in hun sociaal netwerk te delen. Om te zeggen, kijk wat ik heb gedaan, hoor ik nu bij de groep?” - Daniel Trottier (hoofddocent Global Digital Media, EUR)
Een ander aspect is de drang om viraal te gaan. De video’s die initieel op Snapchat worden gepost, worden later ook gedeeld op andere platformen. “In het algemeen zien we dat video’s, vooral virale video’s, die bestaan op één platform, ook snel rondgaan op andere platformen.” Trottier wil verder onderzoek doen naar of het idee van ‘viraal gaan’ speelt bij jongeren voor het maken van zeg sorry-video’s.
Tegelijkertijd merkt Trottier op dat dit soort video's van geweld niet altijd viraal kunnen gaan door de moderatie op online platformen zoals Instagram en Facebook. Gebruikers krijgen daar vaak eerst een waarschuwing te zien voordat ze de inhoud kunnen bekijken. Dat herkent ook Jening (22): “Op Instagram krijg je een melding dat de video geweld bevat. Je klikt daar pas op als je het ook echt wilt zien.” Voor Snapchat is dat minder het geval. “Het zou goed zijn als Snapchat wat meer actief was omtrent moderatie”, zegt Daniel Trottier.
Als laatste kan het online aspect een extra drijfveer zijn voor daders om meer schade te brengen aan het slachtoffer. Daniel Trottier verklaart: “Het is één ding om in het fysieke leven slachtoffer te worden, maar als je ziet of weet dat het filmpje dat gemaakt werd populair is, en mensen in je omgeving kunnen het zien, doet het nog meer pijn.”
Ben je zelf slachtoffer van dit soort geweld? Stap dan zeker naar de politie of bel anoniem en gratis naar de hulplijn 1712. Ook bij Tele-onthaal kun je terecht op het nummer 106.
Kom je dit soort video’s of ander geweld tegen op sociale media? Rapporteer de video.
