De omschakeling naar zomer- en winteruur zorgt elk jaar opnieuw voor debat. Miljoenen Europeanen spraken zich al uit tegen de uurwisseling en toch blijft ze bestaan. Terwijl politici het niet eens raken over een alternatief, waarschuwen wetenschappers voor de impact op onze gezondheid. Hoe komt het dat Europa dit dossier maar niet opgelost krijgt?
Dit weekend schakelen we over naar zomeruur en slapen we dus een uur minder. De omschakeling van winter- naar zomeruur roept iedere zes maanden opnieuw vragen op bij de bevolking. In maart 2019 stemde het Europese parlement om de omschakeling tegen 2021 af te schaffen. Daarmee reageerden de Europese parlementsleden op de resultaten van een openbare raadpleging van de Europese Commissie waaraan maar liefst 4,6 miljoen mensen deelnamen. “Daaraan zie je dat dit onderwerp leeft binnen de bevolking”, stelt Rob Heirbaut, Europa-expert bij VRT. “De meeste openbare raadplegingen trekken aanzienlijk minder deelnemers, variërend van honderden tot enkele duizenden reacties.”
In de openbare raadpleging stemde maar liefst 84 procent van de respondenten om het voor- en achteruitzetten van de klok te beëindigen. Maar waarom loopt het wetsvoorstel dan vast?
“Nadat het Europese parlement gestemd heeft, gaat het wetsvoorstel zowel naar de Europese Commissie als naar de Europese lidstaten. Maar daar loopt het vast”, weet Heirbaut. “De vraag welke tijd, zomer- of wintertijd, we dan zouden behouden, verdeelt de lidstaten.” De EU-lidstaten moeten hun keuze voor de zomer- of wintertijd met de Europese Commissie afstemmen om de interne markt te beschermen. Mochten de landen voor verschillende tijden kiezen, zou dat de interne markt kunnen verstoren. “Bovendien is dit geen kwestie van leven of dood”, verklaart Rob Heirbaut. “Daardoor krijgt het dossier ook geen hoge prioriteit binnen de Europese Commissie.”
De Europese Commissie heeft nu aangekondigd om een nieuwe studie uit te brengen, maar die is voorlopig nog niet klaar. Heirbaut vermoedt dat we deze studie tegen de zomer kunnen verwachten.
Besparen?
In de 27 lidstaten van de Europese Unie maken ze de omschakeling naar het winteruur in het laatste weekend van oktober en naar het zomeruur in het laatste weekend van maart. “Bij de initiële invoering van de richtlijn was energiebesparing een doorslaggevend element. De omschakeling naar de zomertijd moest vooral elektriciteit besparen voor verlichting”, vertelt Heirbaut.
Volgens de vergelijkingssite Selectra is de energiebesparing vandaag nog maar heel beperkt. Dat komt onder meer doordat we zuinigere LED-lampen gebruiken, efficiëntere toestellen hebben en ons energieverbruik veranderd is. Denk maar aan digitale apparaten die de hele tijd aanstaan. Bovendien kan het verbruik op andere momenten zelfs stijgen: in het voorjaar zijn de ochtenden vaak nog koud, waardoor mensen net meer gaan verwarmen.
Permanente wintertijd
De wintertijd is eigenlijk de standaardtijd. Idealiter zouden we op die tijd moeten leven omdat die het nauwst aansluit bij de zonnetijd. Ilse De Volder, neurologe en somnologe aan het Universitair Ziekenhuis Antwerpen, legt het als volgt uit aan VRT: “Bij wintertijd lopen we maar een uur voor op de zonnetijd, bij zomertijd twee uur. Ook is het belangrijk dat we 's ochtends veel licht hebben en bij de omschakeling naar de zomertijd blijft het 's morgens net een uur langer donker.”
“In landen zoals Spanje zijn de avonden erg lang, waardoor mensen nog later gaan leven. Dat is niet ideaal voor de gezondheid” – Rob Heirbout (Europa-expert VRT)
Nochtans geven veel mensen de voorkeur aan de zomertijd. “Ze denken aan lange, warme zomeravonden en extra tijd op het terras”, lacht Heirbaut gemoedelijk. Maar volgens hem is dat beeld te rooskleurig. “In landen zoals Spanje zijn de avonden al erg lang, waardoor mensen nog later gaan leven. Dat is niet ideaal voor de gezondheid en ook economisch is het moeilijk om een samenleving nog te laten draaien.”
