De kinderen van bekende influencers of vloggers die zichtbaar voorkomen op online platformen, worden momenteel in België onvoldoende beschermd. Een concreet wettelijk kader voor minderjarige influencers zou in het belang zijn van deze kinderen, zowel vanuit een financieel als psychologisch oogpunt.
Sharenting is het fenomeen waar ouders content van hun kinderen online verspreiden. Vele ouders doen het, hoewel de influencers onder hen nog een stapje verder gaan. Dagelijks promoten verschillende influencers producten en diensten op hun sociale mediakanalen. Sommige schakelen hiervoor zelfs de hulp van hun kinderen in. Kinderen en jongeren worden op die manier ingezet op sociale media binnen een verdienmodel. Ze werken mee aan een betaalde samenwerking en treden zichtbaar op in de gesponsorde content, waardoor het een vorm van kinderarbeid wordt.
Volgens de huidige Arbeidswet in België is kinderarbeid in principe verboden, met uitzondering van activiteiten die bijdragen aan de vorming of educatie van het kind, of werk waarvoor toestemming vereist is. Acteer- of modellenwerk valt bijvoorbeeld vaak onder dit soort uitzonderingen, waarbij ouders goedkeuring geven aan een externe werkgever voor de tewerkstelling. Bij kinderen van influencers is dat anders, aangezien zij zelf de opdrachtgever – of werkgever – van hun kinderen zijn. De toestemming ligt met andere woorden in de handen van de ouders zelf.
Daarnaast gelden er strikte voorwaarden over bijvoorbeeld het contract van een kindacteur waaraan een werkgever zich moet houden. Binnen de voorwaarden wordt onder andere op basis van de leeftijd van het kind bepaald hoe vaak en hoe lang kinderen mogen werken. Ook dat is bij de kinderen van influencers anders, aangezien het influencen zich daar in de thuissituatie afspeelt en bijgevolg moeilijk is te achterhalen hoe regelmatig de kinderen meewerken.
“De Belgische wetgeving rond kinderarbeid toont dus haar gebreken op het vlak van regelgeving voor betaalde influenceractiviteiten waarbij kinderen betrokken zijn”
De Belgische wetgeving rond kinderarbeid toont dus haar gebreken op het vlak van regelgeving voor betaalde influenceractiviteiten waarbij kinderen betrokken zijn. In september 2024 diende CD&V nochtans een federaal wetsvoorstel in om het wettelijk kader voor minderjarige influencers aan te passen. Daar werd tot nog toe niets mee gedaan.
Toch is het essentieel dat België duidelijke wetten en verplichtingen opstelt zodat influencers die kunnen opvolgen. Met iedere nieuwe post op online platformen komt de privacy van hun kinderen in gevaar. Hoewel kinderen, wanneer ze ouder worden, een zekere inspraak hebben om beeldmateriaal te laten verwijderen, verdwijnen ze echter nooit volledig. Vanaf content op een online platform wordt geplaatst, worden platformen eigenaar van die content waardoor beelden een verder leven kunnen gaan leiden.
Vrije instemming
We moeten rekening houden met de vrije instemming van kinderen op jonge leeftijd over influenceractiviteiten. Kinderen werken misschien niet altijd even graag mee aan de video’s die hun ouders willen opnemen. Mogelijk worden ze onder druk gezet of beïnvloed om toch mee te doen. Een betaalde samenwerking met een merk kan namelijk heel wat geld opleveren.
Onderzoek van de Universiteit Gent wijst uit dat 87 procent van de ouders afbeeldingen van hun kinderen post op sociale media. Dat geldt niet alleen voor influencers of vloggers met een groot bereik, ook ouders zonder influencerprofiel delen massaal content van hun kinderen. Opvallend is dat slechts 25 procent van de ouders hiervoor toestemming vraagt. Wat opmerkelijk weinig is.
“Kinderen die veelvuldig meewerken aan content, verdienen zeker een deel van de inkomsten. Momenteel is het onduidelijk wat er met deze inkomsten gebeurt”
Toch is het belangrijk dat ouders in gesprek gaan met hun kinderen over het posten van content op online platformen. Onderzoekers van de UGent ontwikkelde een kinderboek over sharenting. Het boek ‘Wie ziet Pixie?’ wil de ouder-kindcommunicatie over het thema stimuleren. Anderzijds wil het ouders bewust maken over de risico’s verbonden aan het online verspreiden van hun kinderen.
Frans voorbeeld
Het verdienmodel van influenceactiviteiten kan verder in vraag worden gesteld. Kinderen die veelvuldig meewerken aan content, verdienen zeker een deel van de inkomsten. Momenteel is het onduidelijk wat er met deze inkomsten gebeurt. Frankrijk staat op vlak van regelgeving over minderjarige influencers op videoplatformen al heel wat verder. Ouders hebben daar een financiële verplichting, waardoor ze een deel van de inkomsten tijdelijk binnen een fonds plaatsen. Dat is niet meer dan logisch, aangezien kinderen meewerken aan content waarvoor ze mogelijks andere vrije tijd opgeven.
De Belgische wetgeving moet dringend komen met een duidelijk regelgevend kader rond kinderarbeid als het gaat over influenceractiviteiten. Voor andere werkende kinderen lukt dat al wel, waarom nog niet voor minderjarige influencers?
Tijdens de Opinieweek van StampMedia lieten jongeren hun stem horen door opiniestukken en audiocolumns te maken waarin ze een maatschappelijk thema dat na aan hun hart ligt onder de loep te nemen. Lees en beluister alle stukken hier.
