Op 3 mei opent in Arenberg de tentoonstelling ‘In Plain Sight’, een expo die opkomende kunstenaars uit de Afrikaanse diaspora samenbrengt, met daarnaast werk van de Oegandese kunstenaar Elijah Muwereza. Het project wil niet alleen kunst tonen, maar ook de vragen stellen: wie krijgt vandaag een plek in de kunstwereld? En wie blijft onzichtbaar?
De expositie ‘In Plain Sight’ opent op 3 mei in Arenberg. Achter de expo staat het Antwerpse collectief Nana Benz, in samenwerking met het creatieve duo Fouzia&Brecht. Wat begon als een idee binnen het team, groeide uit tot een ambitieus project met een duidelijke maatschappelijke insteek.
“Nana Benz werd opgericht omdat er een plek ontbrak die echt gericht is op de Afrikaanse diaspora”, vertelt Graciëlle Kwizera, vrijwilliger in het productieteam van Nana Benz. “En er leeft nog altijd een beeld van Afrika alsof het één geheel is, terwijl het zo’n divers continent is.” Vanuit diezelfde visie kruisten de paden van Nana Benz en het creatieve duo Fouzia&Brecht, die via de persoonlijke sponsor van Elijah Muwereza zijn werk te zien kregen. Vanuit die samenwerking groeide het idee voor ‘In Plain Sight’.
“We hebben er expliciet voor gekozen om enkel kunstenaars uit de Afrikaanse diaspora te tonen, omdat zij vaak als ééndimensionaal worden gezien” - Graciëlle Kwizera (vrijwilliger productieteam Nana Benz)
De expo brengt kunstenaars uit de Afrikaanse diaspora samen en wil die diversiteit zichtbaar maken. Niet via één verhaal, maar via meerdere perspectieven: kunstenaars met verschillende achtergronden, ervaringen en stijlen. Die focus is bewust. “We hebben er expliciet voor gekozen om enkel kunstenaars uit de Afrikaanse diaspora te tonen, omdat zij vaak als ééndimensionaal worden gezien.”
Voor wie?
Naast representatie speelt ook toegankelijkheid een grote rol in het project. Volgens Graciëlle blijft kunst voor veel mensen ontoegankelijk. Niet alleen mentaal, maar ook financieel. “Er hangt nog altijd een beeld rond kunst alsof het voor een bepaalde groep is, rijkere mensen. We wilden die drempel verlagen en tonen: dit is ook een wereld waar jij bij hoort.”
Met een gratis tentoonstelling probeert ‘In Plain Sight’ die barrière effectief te doorbreken. Maar tegelijk legt het project een dieper probleem bloot: toegang tot kunst is niet alleen een kwestie van interesse, maar ook van middelen. “Kunst is geen gratis hobby. Materiaal kost geld, opleidingen kosten geld… en zo krijg je een sector die eerder voor de ‘rijke’ is omdat het door de hoge kosten niet voor iedereen even toegankelijk is.”
Die vaststelling raakt aan een bredere ongelijkheid binnen de kunstwereld. Wie de middelen heeft om te creëren, studeren en netwerken, heeft automatisch een voorsprong. Initiatieven zoals deze expo proberen dat patroon te doorbreken, maar leggen tegelijk bloot hoe diep die structuren verankerd zijn.
De rode draad
Oegandese kunstenaar Elijah Muwereza, wiens werk de basis vormde voor de expo, kan zelf niet aanwezig is in Antwerpen. Toch blijft hij een centrale figuur binnen In Plain Sight. Zijn werk vormt de rode draad van de tentoonstelling en creëert een inhoudelijke verbinding tussen de verschillende werken en verhalen.
Tijdens de expo wordt er ook geld ingezameld om zijn artistieke praktijk verder te ondersteunen en de creatie van nieuw werk mogelijk te maken. Die ondersteuning wordt niet alleen gezien als een versterking van zijn huidige werk, maar ook als een investering in de toekomst: met de ambitie dat hij op termijn kan doorgroeien naar een rol waarin hij andere kunstenaars kan inspireren en begeleiden.
Voor Elijah betekent deelname aan de expo meer dan alleen blootstelling. “Ik voel me gehoord en gezien in een ruimte vol mensen.” Zijn werk vertrekt vanuit persoonlijke ervaringen: een jeugd gekenmerkt door armoede en leven op straat. Die herinneringen vertaalt hij naar grote, gelaagde schilderijen waarin gevoelens centraal staan. “Dit zijn mijn gevoelens en herinneringen. Schilderen geeft mijn ziel rust.”
“Ik vind altijd gelijkaardige schilderijen, maar geen kunstenaar zoals ik” – Elijah Muwereza (kunstenaar)
Zijn kunst gaat niet alleen over zichzelf, maar ook over bredere verhalen binnen zijn gemeenschap. Toch botst hij op een herkenbaar probleem binnen de kunstwereld: een gebrek aan ruimte voor andere stemmen. “Ik vind altijd gelijkaardige schilderijen, maar geen kunstenaar zoals ik.”
Volgens hem ligt de focus bovendien te vaak op competitie en technische perfectie, terwijl persoonlijke expressie onderbelicht blijft.
Zeven kunstenaars, zeven verhalen
Naast Elijah tonen ook zes Belgische kunstenaars uit de Afrikaanse diaspora hun werk. Hun verhalen lopen uiteen, maar raken aan gelijkaardige thema’s. Graciëlle ziet duidelijke lijnen terugkeren: “Het gaat vaak over eenzaamheid en jezelf blootleggen.”
Sommige kunstenaars verkennen hun dubbele identiteit, anderen brengen kwetsbare zelfportretten rond mentale gezondheid. Er zijn ook werken die focussen op familie en voorouders. Die diversiteit maakt de expo gelaagd: geen eenduidig verhaal, maar een verzameling persoonlijke perspectieven. De titel van de expo, ‘In Plain Sight’ verwijst naar wat zichtbaar lijkt, maar vaak niet écht gezien wordt. Volgens de organisatie gaat het over de kloof tussen zelfbeeld en hoe anderen naar je kijken, zeker binnen de Afrikaanse diaspora, waar stereotypen nog steeds een rol spelen.
Meer dan alleen kijken
De vernissage op 3 mei wordt meer dan een klassieke opening. Bezoekers krijgen de kans om de kunstenaars te ontmoeten en hun verhalen te horen. Er staat een panelgesprek met de kunstenaars op het programma, aangevuld met een spoken word performance. Eén werk wordt bovendien live voorgedragen door de maker.
Het gaat er niet alleen om kijken naar kunst, maar ook om beleven en begrijpen. De tentoonstelling loopt tot 30 mei en blijft gratis toegankelijk, met als doel een zo breed mogelijk publiek aan te spreken.
“Of we die kloof echt gaan verkleinen, dat weet ik niet, maar participatie is het belangrijkste” - Graciëlle Kwizera (vrijwilliger productieteam Nana Benz)
Hoewel de expo meer ruimte creëren voor kunstenaars uit de Afrikaanse diaspora en een meer divers publiek aantrekken, blijven de organisatoren realistisch. “Of we die kloof echt gaan verkleinen, dat weet ik niet, maar participatie is het belangrijkste”, aldus Graciëlle. Of ‘In Plain Sight’ die systemen zal veranderen, is ook onzeker. Maar dat het gesprek wordt geopend, staat vast. Daar ligt de kracht van de tentoonstelling: niet alleen tonen wat zichtbaar is, maar ook blootleggen wat nog steeds buiten beeld blijft. Voor Elijah is de boodschap alvast eenvoudig: “Als ze niet komen, breng ik het werk naar hen.”
Op zaterdag 23 mei organiseert Nana Benz een festival in Arenberg naar aanleiding van Africa Day. Info en tickets vind je hier.
Kunst verandert voortdurend en brengt verandering teweeg. In de reeks 'Kunst in transitie' onderzoekt StampMedia hoe kunst meebeweegt met thema's als gender, identiteit, cultuur en duurzaamheid. In woord, beeld en geluid zoeken reporters naar wat kunst vandaag betekent en waar ze naartoe evolueert.
