Hoe kijkt Donald Trump naar de wereld? Waarom spreekt zijn boodschap zoveel Amerikanen aan? Volgens journalist en VS-correspondent Michiel Vos ligt het antwoord bij een diep gevoel van onvrede. “Er heerst een algemene ontevredenheid bij de gewone witte man met de pick-up truck.”
Op zaterdag 28 februari zijn de Amerikaanse en Israëlische aanvallen op Iran begonnen. Hoewel dit volgens critici een schending is van het internationaal recht, komt de Amerikaanse president Donald Trump er ongeschonden vanaf. Trump is de eerste Amerikaanse president die gestopt is met het vragen van steun of goedkeuring. De Europese grootmachten worden omver gelopen en beslissingen vallen zonder Parijs, Berlijn, Londen of Brussel.
Michiel Vos, journalist en Verenigde Staten-correspondent voor Nederlandse en Belgische media, gaf onlangs een lezing in het Gemeentehuis van Beveren-Waas. Hij was er op uitnodiging van het Davidsfonds Beveren-Zuid en stond uitgebreid stil bij de koers die president Trump vaart. “Trump is op zoek naar de randen van zijn macht”, concludeert Michiel Vos.
Volgens de journalist komt dat voort uit een bredere mentaliteit in de Verenigde Staten. “Er heerst ongenoegen bij de ‘gewone witte Amerikaan met een pick-up truck’”, begint hij de lezing. “President Trump versterkt die gevoelens door in te spelen op de dominante ontevredenheid en steeds opnieuw de superioriteit van de VS te verkopen aan zijn bevolking.”
De Verenigde Staten zijn altijd goed geweest voor de wereld, met name voor Europa. Daar hebben ze, naar eigen zeggen, weinig voor teruggekregen waardoor er een algemeen gevoel van ontevredenheid is ontstaan. Bovendien heerst het idee dat Europeanen niet werken en slechts profiteren van de goedheid van de Amerikanen. Volgens Vos is de drang naar wraak en herovering sterk aangewakkerd bij de reguliere bevolking van de VS.
Heruitvinden
Tijdens de lezing spreekt Michiel Vos uit eigen ervaring wanneer hij stelt dat “je jezelf moet heruitvinden als Amerikaan. Vos: “Als je naar de Verenigde Staten verhuist, wordt er van je verwacht dat je jezelf heruitvindt en een nieuw persoon wordt. Je moet met een Amerikaanse bril kijken naar de beslissingen van Trump en het gedrag van de reguliere Amerikaan.”
Om de betrokkenheid van de aanwezigen te vergroten, haalt Michiel Vos tijdens zijn lezing enkele uitdrukkingen, bekende quotes en persoonlijke anekdotes aan. Amerikanen denken heel erg transactioneel. “Voor wat, hoort wat” en “geen denkers, maar doeners” zijn twee uitdrukkingen die Michiel Vos gebruikt om zijn standpunt te staven. Toen hij voor de eerste keer voormalig Amerikaans president Barack Obama ontmoette en een foto met hem scoorde, was het eerste dat Obama tegen hem zei: “I get your vote”. Zo werkt het nu eenmaal in de VS; : voor wat, hoort wat. Als je met Barack Obama op de foto wilt, wees dan maar zeker dat hij iets terug verwacht.
Het Amerikaanse systeem is gebaseerd op transacties en op de financieel-economische markt. De bekende quote van Brad Pitt's personage, Jackie Cogan, in de film ‘Killing Them Softly’, vat het goed samen: “America is not a country, it’s just a business.”
“President Trump is Iran niet binnengevallen om binnenlandse problematiek met buitenlandse conflicten te maskeren. Maar juist omdat de Amerikaanse bevolking bezonnen is op vergelding” – Michiel Vos
Daarbij is het leven in de Verenigde Staten een dagelijks gevecht, een gevecht tussen arm en rijk, een gevecht tussen “wit en zwart”, een gevecht tussen hoogopgeleid en laaggeschoold. Michiel Vos vervolgt zijn lezing: “Als je deze gedachtegang in je achterhoofd houdt, kun je begrijpen waarom de Amerikaan zo gebrand is op vergelding en wraak. Ze willen opnieuw vechten voor hun positie in de wereld.”
Eigen achtertuin
De isolationistische politiek die Trump hanteert met de welbekende quote “America First”, moet hem de gelegenheid geven om Amerika’s plek in de wereld te heroveren. “Hij bouwt letterlijk een muur”, stelt Vos, verwijzend naar de muur op de grens met Mexico om de migratie tegen te houden, “om Amerika te isoleren van de rest van de wereld.” Het is een politiek die in Europa nooit zou aanslaan. “Bij ons kun je niet verkopen dat Nederland of België de beste, de grootste of de machtigste is. Dat zit niet in onze mentaliteit”, vertelt Vos na zijn lezing aan StampMedia.
Die visie verklaart volgens Vos ook waarom de Verenigde Staten meer afstand nemen van het conflict tussen Oekraïne en Rusland. “Europa wordt geacht zich bezig te houden met zijn eigen achtertuin en Amerika zal zich bezighouden met zijn eigen achtertuin”, verduidelijkt hij in het gesprek met StampMedia. De oorlog tussen Oekraïne situeert zich in Europa en het is hoog tijd dat Europa daar zelf het heft in handen neemt. Hij verwijst ook naar de ingrijpende acties in Venezuela met president Maduro en de olie-boycot in Cuba. “Cuba moet oppassen”, waarschuwt Vos.
Waarom Zuid-West-Azië?
Zowel de olie-boycot tegen Cuba als de militaire actie in Iran werd door critici omschreven als afleidingsmanoeuvres van de groeiende onvrede binnen VS. Maar in het interview zegt Michiel Vos dat hij dit anders ziet: “President Trump is Iran niet binnengevallen om binnenlandse problematiek met buitenlandse conflicten te maskeren. Maar juist omdat de Amerikaanse bevolking bezonnen is op vergelding.”
Volgens Vos is Europa niet langer relevant voor de Verenigde Staten. Daar zijn de VS nu eenmaal op uitgekeken. De echte economische macht ligt nu in Azië met handelsmonopolies zoals India en China. Het is daarom ook economisch relevant voor de Verenigde Staten om daar hun macht uit te breiden. “In de toekomst zal een nieuwe wereldorde volgen, nu Europa niet langer interessant is voor de VS. De echte economische macht ligt nu in Azië. Dat is waar Trump nu zijn pijlen op richt, letterlijk en figuurlijk”, vertelt de VS-correspondent.
Een derde ambtstermijn voor de Amerikaanse president, daar maakt Michiel Vos zich geen zorgen over. “Daarvoor zou Trump zowel de Supreme Court als het Congres moeten omzeilen en dat zal hem niet lukken”, benadrukt hij in het interview. Of de Democraten de volgende verkiezingen zullen winnen, valt nog te bezien: “De Democraten slagen er voorlopig niet in om ‘de gewone witte Amerikaan’ aan te spreken. Ze spreken iedere kwetsbare minderheid aan, maar het overgrote deel van de bevolking heeft voorlopig geen voeling met hun programma.”
Volgens Michiel Vos zullen de komende jaren uitwijzen hoever president Trump kan gaan in het vergroten van zijn macht, maar één ding staat volgens hem vast. “De Verenigde Staten kijken vandaag anders naar hun rol in de wereld dan Europa gewend is.”
